سانحه EP-1229 تبریز: خروج از باند در نخستین پرواز انفرادی
سانحه EP-1229 تبریز: خروج از باند در نخستین پرواز انفرادی
گزارش سانحه هواپیمای فوقسبک EP-1229 در فرودگاه تبریز: خروج از باند در نخستین پرواز انفرادی
خلاصه (Excerpt): خلاصهای مستقل از گزارش نهایی سازمان هواپیمایی کشوری درباره سانحه EP-1229 در فرودگاه بینالمللی شهید مدنی تبریز؛ خروج از باند هنگام فرود در نخستین پرواز انفرادی، زمان انتظار برای برخاست و توصیههای ایمنی گزارش.
هدف این نوشته: آموزش و ارتقای ایمنی پرواز. گزارشهای رسمی را ساده و خلاصه میکنیم تا خلبانان آموزشی، مربیان و علاقهمندان بتوانند درسهای آنها را بیاموزند.
در یادگیری، اشتباه بخشی طبیعی از مسیر است و از آن میتوان درس گرفت. اما در هوانوردی، برخی اشتباهها فرصت تکرار نمیدهند. گزارش EP-1229 نمونهای است که ارزش یادگیری از آن در سطح ایمنی بالاست.
خلاصه سانحه
مشخصات
- تاریخ رویداد: ۱۰ آبان ۱۴۰۴ (۱ نوامبر ۲۰۲۵)
- تاریخ صدور گزارش: ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
- محل: فرودگاه بینالمللی شهید مدنی تبریز، باند ۳۰ چپ
- هواپیما: SKYETON K10 (فوقسبک)، ساخت ۲۰۱۲
- شماره ثبت: EP-1229
- نوع پرواز: نخستین پرواز انفرادی دانشجوی خلبانی
- تجربه پروازی دانشجو: کمتر از ۲۰ ساعت (گزارش در بخشهای مختلف ارقام متفاوتی ذکر کرده است)
- نتیجه: خروج از باند هنگام فرود؛ آسیب کلی به هواپیما؛ بدون آسیب جسمانی
روایت پرواز
- پیش از فرود: دانشجو پس از عبور از آستانه باند، قدرت موتور را کاهش داد. به گفته گزارش، او تصور کرد یک شیء تیره در سمت چپ باند وجود دارد. برای اجرای Go-Around و پیشگیری از برخورد با آن، قدرت موتور را افزایش داد.
- هنگام فرود: پس از نشستن روی باند، هواپیما به چپ کشیده شد و چند بار به هوا برخاست. دانشجو برای ماندن روی باند قدرت موتور را افزایش داد، اما هواپیما از شانه چپ باند خارج شد و روی چمن رفت.
- توقف: هواپیما با یک خودرو و یک ساختمان در توقفگاه هواپیماها برخورد کرد و حدود ۳۹۰ متر از آستانه و حدود ۱۹۰ متر از لبه چپ باند متوقف شد. این برخورد باعث آسیب جزیی به خودرو و ساختمان شد. هواپیما حوالی ساعت ۸:۳۵ (به وقت رسمی کشور) از حرکت باز ایستاد.
- آسیب به هواپیما: هر سه پره ملخ شکست و آسیب کلی وارد شد. هواپیما از رده پرواز خارج شد.
- انتظار برای برخاست: برج مراقبت ساعت ۸:۱۷ مجوز ورود به باند را صادر کرد. مجوز برخاست ساعت ۸:۱۸ صادر شد، اما ۲۷ ثانیه بعد لغو شد. دو هواپیمای نظامی وارد الگوی پرواز شدند و مجوز برخاست مجدد ساعت ۸:۲۶ صادر شد؛ یعنی حدود ۷ دقیقه و ۳۹ ثانیه پس از ورود به باند.
علت اصلی از نظر گزارش
- تصور و گمانهزنی دانشجو درباره وجود یک شیء تیره در سمت چپ باند، که باعث افزایش قدرت موتور برای Go-Around شد.
- اجرای نادرست فرایند Go-Around.
عوامل کمککننده
- انتظار طولانی برای برخاست: حدود ۸ دقیقه از صدور مجوز ورود به باند تا مجوز نهایی برخاست، همراه با لغو نخستین مجوز پس از ۲۷ ثانیه. گزارش این موضوع را با تجربه اندک پروازی دانشجو مرتبط میداند و میگوید میتواند بر اعتماد به نفس و عملکرد پروازی او اثر منفی بگذارد.
- تصمیمنگرفتن برای توقف هواپیما روی باند پس از فرود، که گزارش آن را در عوامل کمککننده آورده است.
اقدامات پیشگیرانه (توصیههای گزارش)
برای مرکز آموزش هوانوردی
- تمرین چندباره Go-Around در پروازهای آموزشی، بهویژه در پرواز ارزیابی پیش از نخستین پرواز انفرادی.
- تشریح این رویداد بهصورت Case Study برای همه مربیان و دانشجویان خلبانی.
برای برج مراقبت و معاونت عملیات فرودگاه
- در نظر گرفتن و اجرای کمترین زمان انتظار ممکن روی سطوح زمینی (Minimum Ground Time) برای تاکسی و برخاست دانشجویان خلبانی.
نکته عمومی برای خلبانان آموزشی
- تمرین مکرر Go-Around کمک میکند این کار بخشی عادی و آشنا از پرواز باشد. گزارش نیز بر همین تمرین تأکید دارد.
مهلت پاسخ
بر اساس گزارش، مرکز آموزش و معاونت عملیات فرودگاه تبریز باید ظرف ۹۰ روز پاسخ خود درباره اجرای این توصیهها را به دفتر بررسی سوانح و حوادث هوایی سازمان هواپیمایی کشوری ارسال کنند.